4. sınıf Fen Bilimleri · 5. ünite · 23–29. hafta · 21 ders saati

4. Sınıf Fen Bilimleri 5. Ünite: Aydınlatma ve Ses Teknolojileri

Geçmişte meşale, kandil ve gaz lambası kullanılırken bugün ampul ve LED lambalar kullanılıyor; çocuk aydınlatma araçlarını karşılaştırır ve gelecekte kullanılabilecek bir aydınlatma aracı tasarlayıp çizer. Uygun aydınlatma göz sağlığını korur, tasarruflu aydınlatma aile ve ülke ekonomisine katkı sağlar.

Gereğinden fazla ya da yanlış yöne verilen ışık ışık kirliliği oluşturur; gökyüzü gözlemini ve doğal hayatı etkiler. Ses teknolojileri sesi kaydetmeye, yükseltmeye ve duymaya yardım eder; rahatsız edici yüksek sesler ise ses kirliliği yaratır.

  • 5 konu
  • 15–19 Mart – 26–30 Nisan
  • Etkinlik kağıdı (2 sayfa) + cevap anahtarı
  • 11 soruluk değerlendirme

Kavram haritası

Dallar ünitenin ana konularıdır; altındaki sözcükler anahtar kavramlar. Defterine çizmek ya da panoya asmak için yazdırabilirsin.

4. sınıf Fen Bilimleri · 5. ünite · Minik Rota

Aydınlatma veSesTeknolojileriAydınlatma Teknolojilerimeşalegaz lambasıLED lambaUygun Aydınlatmagöz sağlığıtasarrufIşık Kirliliğigökyüzü gözlemidoğal hayatdoğru yönlendirmeSes Teknolojileri ve SesKirliliğises kaydıişitme cihazıgürültüAydınlatma ve SesTeknolojileriAydınlatma Teknolojilerimeşalegaz lambasıLED lambaUygun Aydınlatmagöz sağlığıtasarrufIşık Kirliliğigökyüzü gözlemidoğal hayatdoğru yönlendirmeSes Teknolojileri ve SesKirliliğises kaydıişitme cihazıgürültü

Ünitenin konuları

Yıllık plandaki sırayla. Her konunun ekranda çözülen testi, A4 kağıdı ve haftalık paketi var.

  1. 23–24. hafta

    Aydınlatma teknolojileri

    Geçmişte ve bugün kullanılan aydınlatma araçlarını karşılaştırır; gelecekte kullanılabilecek bir aydınlatma aracı tasarlayıp çizer.

    F.4.5.1.1 · F.4.5.1.2

  2. 24–25. hafta

    Uygun ve tasarruflu aydınlatma

    Göz sağlığı için uygun aydınlatmanın önemini araştırır; aydınlatmada tasarrufun aile ve ülke ekonomisine katkısını tartışır.

    F.4.5.2.1 · F.4.5.2.2

  3. 25–27. hafta

    Işık kirliliği

    Gereğinden fazla ve yanlış yöne verilen ışığın ışık kirliliği oluşturduğunu; doğal hayatı ve gökyüzü gözlemini olumsuz etkilediğini açıklar.

    F.4.5.3.1 · F.4.5.3.2 · F.4.5.3.3

  4. 27–28. hafta

    Geçmişten günümüze ses teknolojileri

    Sesi kaydetmeye, şiddetini değiştirmeye ve işitmeye yardım eden teknolojileri geçmiş ve günümüz örnekleriyle karşılaştırır.

    F.4.5.4.1 · F.4.5.4.2

  5. 28–29. hafta

    Ses kirliliği

    Rahatsız edici ve sağlığa zararlı seslerin ses kirliliği oluşturduğunu; nedenlerini ve azaltmanın yollarını araştırır.

    F.4.5.5.1 · F.4.5.5.2 · F.4.5.5.3

Etkinlik kağıdı (A4) ve cevap anahtarı

Doğru-yanlış, sınıflandırma, eşleştirme ve boşluk doldurma; sayfa yer kalırsa “yanlış cümleyi düzelt”, yazma ve çizim alanıyla tamamlanır. Cevap anahtarı kağıdın hemen ardında. Sınıfta çoğaltabilir, veli grubunda paylaşabilirsiniz.

Adı Soyadı Tarih
4. sınıf · Fen Bilimleri

Aydınlatma ve Ses Teknolojileri

Her bölümün yönergesini oku, sonra cevapla.

Doğru mu, yanlış mı?

Doğruysa D, yanlışsa Y kutusunu işaretle.

  1. 1.Kullanılmayan odanın ışığını açık bırakmak tasarruftur.DY
  2. 2.Sokak lambalarının ışığını gökyüzüne yöneltmek ışık kirliliğini azaltır.DY
  3. 3.İşitme cihazı işitmeyi kolaylaştıran bir ses teknolojisidir.DY
  4. 4.Loş ışıkta kitap okumak gözlerimizi yorar.DY
  5. 5.Kulaklıkla çok yüksek sesle müzik dinlemek kulaklara zarar verebilir.DY

Işık kirliliği mi, ses kirliliği mi?

Işık kirliliğiSes kirliliği
Sürekli korna çalmak
Gökyüzüne yönelen reklam ışıkları
Gece yüksek sesle müzik
Şantiye gürültüsü
Aşırı parlak sokak lambaları
Gece boyunca açık kalan vitrin ışıkları

Teknoloji ve işlevi

Sağdaki yuvarlağa soldakinin numarasını yaz.

1İşitme cihazıSesi alır.
2HoparlörSesi yükseltir.
3Ses kayıt cihazıİşitmeyi kolaylaştırır.
4MikrofonSesi saklar.
minikrota.comÜnite etkinliği: Aydınlatma ve Ses Teknolojileri1/2 · Kod 29154
Adı Soyadı Tarih
4. sınıf · Fen Bilimleri

Aydınlatma ve Ses Teknolojileri

Her bölümün yönergesini oku, sonra cevapla.

Boşlukları kutudaki sözcüklerle doldur

gazgözgürültüışık
  1. 1.İnsanı rahatsız eden, sağlığa zarar veren seslere denir.
  2. 2.Ders çalışırken ışığın yeterli olması sağlığımızı korur.
  3. 3.Gereksiz ve aşırı ışığın oluşturduğu kirliliğe kirliliği denir.
  4. 4.Eskiden evler lambasıyla aydınlatılırdı.

Yanlış cümleyi düzelt

Cümleyi doğru olacak biçimde yeniden yaz.

1.

Sokak lambalarının ışığını gökyüzüne yöneltmek ışık kirliliğini azaltır.

2.

Yüksek ses insan sağlığını hiç etkilemez.

3.

Kullanılmayan odanın ışığını açık bırakmak tasarruftur.

Konuyla ilgili bir resim çiz

minikrota.comÜnite etkinliği: Aydınlatma ve Ses Teknolojileri2/2 · Kod 29154
Cevap anahtarı
4. sınıf · Fen Bilimleri

Aydınlatma ve Ses Teknolojileri

Ünite etkinliği: Aydınlatma ve Ses Teknolojileri

Doğru mu, yanlış mı?

Doğruysa D, yanlışsa Y kutusunu işaretle.

  1. 1.Kullanılmayan odanın ışığını açık bırakmak tasarruftur.DY
  2. 2.Sokak lambalarının ışığını gökyüzüne yöneltmek ışık kirliliğini azaltır.DY
  3. 3.İşitme cihazı işitmeyi kolaylaştıran bir ses teknolojisidir.DY
  4. 4.Loş ışıkta kitap okumak gözlerimizi yorar.DY
  5. 5.Kulaklıkla çok yüksek sesle müzik dinlemek kulaklara zarar verebilir.DY

Işık kirliliği mi, ses kirliliği mi?

Işık kirliliğiSes kirliliği
Sürekli korna çalmak✓
Gökyüzüne yönelen reklam ışıkları✓
Gece yüksek sesle müzik✓
Şantiye gürültüsü✓
Aşırı parlak sokak lambaları✓
Gece boyunca açık kalan vitrin ışıkları✓

Teknoloji ve işlevi

Sağdaki yuvarlağa soldakinin numarasını yaz.

1İşitme cihazı4Sesi alır.
2Hoparlör2Sesi yükseltir.
3Ses kayıt cihazı1İşitmeyi kolaylaştırır.
4Mikrofon3Sesi saklar.
minikrota.com1/2 · Kod 29154
Cevap anahtarı
4. sınıf · Fen Bilimleri

Aydınlatma ve Ses Teknolojileri

Ünite etkinliği: Aydınlatma ve Ses Teknolojileri

Boşlukları kutudaki sözcüklerle doldur

gazgözgürültüışık
  1. 1.İnsanı rahatsız eden, sağlığa zarar veren seslere gürültü denir.
  2. 2.Ders çalışırken ışığın yeterli olması göz sağlığımızı korur.
  3. 3.Gereksiz ve aşırı ışığın oluşturduğu kirliliğe ışık kirliliği denir.
  4. 4.Eskiden evler gaz lambasıyla aydınlatılırdı.

Yanlış cümleyi düzelt

Cümleyi doğru olacak biçimde yeniden yaz.

1.

Sokak lambalarının ışığını gökyüzüne yöneltmek ışık kirliliğini azaltır.

2.

Yüksek ses insan sağlığını hiç etkilemez.

3.

Kullanılmayan odanın ışığını açık bırakmak tasarruftur.

Konuyla ilgili bir resim çiz

minikrota.com2/2 · Kod 29154

Ünite değerlendirme testi

11 çoktan seçmeli soru, 25 dakika. Sorular ünitenin 5 konusunun soru bankasından seçildi ve kolaydan zora dizildi; ekranda çözülür ya da A4 kitapçık, optik form ve açıklamalı cevap anahtarı olarak yazdırılır.

Testi çöz

00:00geçen süre

0/11 cevaplandı

Cevapları işaretle; bitirince puanını, yanlışlarının konusunu ve açıklamaları gör.

1. soruFen Bilimleri · Aydınlatma teknolojileriKolay

Hangi aydınlatma aracı elektrikle çalışır?

2. soruFen Bilimleri · Uygun ve tasarruflu aydınlatmaKolay

Sağ elini kullanan Ali yazarken masa lambasını nereye koymalıdır?

3. soruFen Bilimleri · Işık kirliliğiKolay

Gereksiz ya da yanlış yönlendirilmiş yapay ışığın zararına ne denir?

4. soruFen Bilimleri · Geçmişten günümüze ses teknolojileriKolay

Kalabalığa duyuru yapan görevli sesini uzağa ulaştırmak için ne kullanır?

5. soruFen Bilimleri · Ses kirliliğiKolay

Rahatsız eden, istenmeyen seslere ne ad verilir?

6. soruFen Bilimleri · Aydınlatma teknolojileriOrta

Ece’nin dedesi çocukken gaz lambası ışığında ödev yaparmış. Ece bugün LED lamba kullanıyor. Bu durum neyi gösterir?

7. soruFen Bilimleri · Aydınlatma teknolojileriZor

Güneş enerjili bahçe lambası gündüz ne yapar?

8. soruFen Bilimleri · Uygun ve tasarruflu aydınlatmaZor

Güneş ışığı tahtaya vurup parlıyor, yazılar görünmüyor. Hangi çözüm en uygundur?

9. soruFen Bilimleri · Işık kirliliğiZor

Aşağıdakilerden hangisi ışık kirliliğine örnek değildir?

10. soruFen Bilimleri · Geçmişten günümüze ses teknolojileriZor

Gürültülü makinelerle çalışan işçiler işitmelerini nasıl korur?

11. soruFen Bilimleri · Ses kirliliğiZor

Gemi gürültüsü yunusların birbirini duymasını zorlaştırıyor. Bu durum ses kirliliğinin neye zarar verdiğini gösterir?

Bu soruda hata mı var?

Ne yanlış?

Adını, okulunu ya da telefon numaranı yazma. Bildirimi editörümüz okur; hata doğrulanırsa soru düzeltilir.

Minik Rota · Ünite Değerlendirmesi

4. sınıf · 11 soru · 25 dakika

Aydınlatma ve Ses Teknolojileri: Ünite Değerlendirmesi

Adı soyadıSınıfıNoTarih

Her sorunun yalnızca bir doğru cevabı vardır. Cevabını optik formda ilgili yuvarlağı boyayarak işaretle. Süre: 25 dakika.

Fen Bilimleri 1–11

Fen Bilimleri 1–11. sorular

1.

Hangi aydınlatma aracı elektrikle çalışır?

AMumBKandilCLED lambaDGaz lambası
2.

Sağ elini kullanan Ali yazarken masa lambasını nereye koymalıdır?

ASol önüneBSağ önüneCArkasınaDYüzünün önüne
3.

Gereksiz ya da yanlış yönlendirilmiş yapay ışığın zararına ne denir?

ASes kirliliğiBIşık kirliliğiCHava kirliliğiDToprak kirliliği
4.

Kalabalığa duyuru yapan görevli sesini uzağa ulaştırmak için ne kullanır?

AKulak tıkacıBStetoskopCKulaklıkDMegafon
5.

Rahatsız eden, istenmeyen seslere ne ad verilir?

AMüzikBYankıCGürültüDFısıltı
6.

Ece’nin dedesi çocukken gaz lambası ışığında ödev yaparmış. Ece bugün LED lamba kullanıyor. Bu durum neyi gösterir?

AAydınlatmanın geliştiğiniBEskiden ödev olmadığınıCGaz lambasının güvenli olduğunuDLED’in alevle yandığını
7.

Güneş enerjili bahçe lambası gündüz ne yapar?

APrizden elektrik çekerBGazyağı yakarCEn parlak hâliyle yanarDGüneşle şarj olur
8.

Güneş ışığı tahtaya vurup parlıyor, yazılar görünmüyor. Hangi çözüm en uygundur?

ALambaları söndürmekBPerdeyi biraz çekmekCTahtayı boyamakDGözleri kısmak
9.

Aşağıdakilerden hangisi ışık kirliliğine örnek değildir?

AGün ışığıyla aydınlanan sınıfBGece boyu yanan boş ofis lambalarıCGökyüzüne bakan güçlü spot ışıklarıDSabaha kadar yanan stadyum ışıkları
10.

Gürültülü makinelerle çalışan işçiler işitmelerini nasıl korur?

AMüzik dinleyerekBMakineye yaklaşarakCKulak koruyucu takarakDSesi açarak
11.

Gemi gürültüsü yunusların birbirini duymasını zorlaştırıyor. Bu durum ses kirliliğinin neye zarar verdiğini gösterir?

AGemilerin hızınaBDeniz canlılarınaCSuyun rengineDKumsaldaki kuma
minikrota.com/konular/4-sinif/fen-bilimleri/aydinlatma-ve-ses-teknolojileri/Sınıfta çoğaltılabilir · Sayfa 1/3

Minik Rota · Cevap Kağıdı

4. sınıf · Aydınlatma ve Ses Teknolojileri: Ünite Değerlendirmesi

Adı soyadıSınıfıNoTarih

Her soru için doğru cevabın yuvarlağını tamamen boya: B Bir soruda yalnızca bir yuvarlak boyanır. Değiştirmek istersen eskisini sil.

Fen Bilimleri

  1. 1ABCD
  2. 2ABCD
  3. 3ABCD
  4. 4ABCD
  5. 5ABCD
  6. 6ABCD
  7. 7ABCD
  8. 8ABCD
  9. 9ABCD
  10. 10ABCD

Fen Bilimleri (devam)

  1. 11ABCD

Öğretmen için

DoğruYanlışBoşPuan

Puan: doğru sayısı × 9.09 (100 üzerinden). Yanlış doğruyu götürmez.

minikrota.com/konular/4-sinif/fen-bilimleri/aydinlatma-ve-ses-teknolojileri/Sayfa 2/3

Minik Rota · Cevap Anahtarı (öğretmen için)

4. sınıf · Aydınlatma ve Ses Teknolojileri: Ünite Değerlendirmesi

1C2A3B4D5C6A7D8B9A10C11B

Ölçülen kazanımlar: F.4.5.1.1, F.4.5.1.2, F.4.5.2.1, F.4.5.2.2, F.4.5.3.1, F.4.5.3.2, F.4.5.3.3, F.4.5.4.1, F.4.5.4.2, F.4.5.5.1, F.4.5.5.2, F.4.5.5.3

NoCevapDers · konuKısa açıklama
1CFen Bilimleri · Aydınlatma teknolojileriF.4.5.1.1, F.4.5.1.2 · KolayLED lamba elektrikle çalışır. Mum, kandil ve gaz lambası bir yakıtı yakarak ışık verir.
2AFen Bilimleri · Uygun ve tasarruflu aydınlatmaF.4.5.2.1, F.4.5.2.2 · KolayIşık soldan gelirse yazan sağ elin gölgesi kâğıda düşmez. Sol elini kullananlar için lamba sağ tarafta olmalıdır.
3BFen Bilimleri · Işık kirliliğiF.4.5.3.1, F.4.5.3.2, F.4.5.3.3 · KolayAşırı ve gereksiz yapay aydınlatmaya ışık kirliliği denir.
4DFen Bilimleri · Geçmişten günümüze ses teknolojileriF.4.5.4.1, F.4.5.4.2 · KolayMegafon sesi yükseltip uzağa ulaştırır. Kulak tıkacı sesi azaltır, kulaklık sesi yalnızca takan kişiye iletir.
5CFen Bilimleri · Ses kirliliğiF.4.5.5.1, F.4.5.5.2, F.4.5.5.3 · KolayRahatsız edici, istenmeyen seslere gürültü denir. Gürültünün canlılara zarar verecek düzeye ulaşması ses kirliliğidir.
6AFen Bilimleri · Aydınlatma teknolojileriF.4.5.1.1, F.4.5.1.2 · OrtaTeknoloji geliştikçe aydınlatma araçları daha güvenli, daha kullanışlı ve daha tasarruflu olmuştur.
7DFen Bilimleri · Aydınlatma teknolojileriF.4.5.1.1, F.4.5.1.2 · ZorLambanın güneş paneli gündüz güneş ışığından elektrik üretip pilini doldurur; lamba gece bu enerjiyle yanar.
8BFen Bilimleri · Uygun ve tasarruflu aydınlatmaF.4.5.2.1, F.4.5.2.2 · ZorGöz kamaştıran ışık da uygun aydınlatma değildir; perde gelen ışığı ayarlar, gün ışığından yine yararlanılır.
9AFen Bilimleri · Işık kirliliğiF.4.5.3.1, F.4.5.3.2, F.4.5.3.3 · ZorGün ışığı doğal aydınlatmadır; diğerleri gereksiz ya da yanlış yönlendirilmiş yapay ışıktır.
10CFen Bilimleri · Geçmişten günümüze ses teknolojileriF.4.5.4.1, F.4.5.4.2 · ZorKulak koruyucu kulağa ulaşan sesi azaltır ve işitmeyi korur.
11BFen Bilimleri · Ses kirliliğiF.4.5.5.1, F.4.5.5.2, F.4.5.5.3 · ZorYunuslar sesle haberleşir ve yön bulur; gürültü onları etkiler. Ses kirliliği yalnızca insanlara değil, diğer canlılara da zarar verir.
Cevaplar soru bankasında otomatik denetlenir. Hata görürseniz sayfadaki “Hata bildir” ile yazın.Sayfa 3/3

Sık sorulan sorular

  • “Aydınlatma ve Ses Teknolojileri” ünitesi ne zaman işlenir?

    MEB 2026-2027 yıllık planında 23–29. haftalarda (15–19 Mart – 26–30 Nisan) işlenir. 2018 Fen Bilimleri programında 5. ünitedir; 21 ders saati ayrılmıştır.

  • Bu ünitede hangi konular var?

    Aydınlatma teknolojileri, Uygun ve tasarruflu aydınlatma, Işık kirliliği, Geçmişten günümüze ses teknolojileri, Ses kirliliği. Her konunun haftası ve online testi sayfadaki listede.

  • Etkinlik kağıdında neler var?

    Doğru mu, yanlış mı?, Işık kirliliği mi, ses kirliliği mi?, Teknoloji ve işlevi, Boşlukları kutudaki sözcüklerle doldur, Yanlış cümleyi düzelt, Konuyla ilgili bir resim çiz bölümleri. 2 sayfa; cevap anahtarı ayrı sayfada ve kağıtla birlikte yazdırılabilir.

  • Ünite değerlendirme testi nasıl hazırlandı?

    11 çoktan seçmeli soru, ünitenin 5 konusunun online testlerinden seçildi. Sorular kolaydan zora dizilir; cevap anahtarı soru bankasıyla otomatik karşılaştırılır.