Okuma metni · 4. sınıf · Arkadaşlık

Ses Nasıl Oluşur?

  • 211 sözcük
  • 10 soru
  • 5 paragraf
  • 4. sınıf

Müzik dersinde Kerem, gitarın bir teline dokunduğunda telin hızla titrediğini fark etti. Gitarın tellerine tek tek dokunup hangisinin daha ince ses çıkardığını dinledi. Tele parmağını koyunca ses kesildi. “Ses, titreşimden mi çıkıyor?” diye sordu. Öğretmeni, “Çok güzel bir gözlem. Şimdi bunu deneyle kanıtlayalım.” dedi.

Öğretmen herkese birer cetvel verdi. Cetvelin bir ucunu sıranın kenarına bastırıp diğer ucunu aşağı çekerek bıraktılar. Cetvel titreşerek “vıız” diye bir ses çıkardı. Sonra cetvelin sıradan dışarıda kalan kısmını kısalttılar. Kısa kısım daha hızlı titreşti ve ses daha ince çıktı. Uzun kısım yavaş titreştiği için ses kalın çıktı.

Öğretmen, bu farkı şöyle açıkladı: “Hızlı titreşim ince, yani tiz bir ses; yavaş titreşim ise kalın, yani pes bir ses oluşturur. Bir ses ne kadar güçlü titreşimle çıkarsa, o kadar yüksek duyulur.” Gitardaki ince teller tiz, kalın teller ise pes ses verir.

Peki titreşim kulağımıza nasıl ulaşır? Ses, havada dalgalar hâlinde yayılır. Bu dalgalar kulağımıza girince kulak zarını titreştirir ve biz sesi duyarız. Ses, hava gibi bir maddeye ihtiyaç duyar. Bu yüzden havası olmayan uzay boşluğunda ses yayılamaz.

Kerem o gün birçok müzik aletinin aynı ilkeyle çalıştığını öğrendi. Gitarda teller, davulda deri, flütte ise içindeki hava titreşir. Sınıf arkadaşları da masalara hafifçe vurup parmaklarını dayayarak titreşimi hissetmeye çalıştı. Eve giderken yolda her gördüğü nesneye dokunup titreşip titreşmediğini kontrol etti.

Sorular

Önce kendi cümlenle cevapla; sonra “Cevabı göster” ile kontrol et.

  1. 1. Kerem gitarın teline dokunduğunda ne fark etti?

    Cevabı göster

    Telin hızla titrediğini.

  2. 2. Tele parmağını koyunca ne oldu?

    Cevabı göster

    Ses kesildi.

  3. 3. Cetvel deneyinde kısa kısım hangi sesi çıkardı?

    Cevabı göster

    Daha ince (tiz) bir ses.

  4. 4. Sırala: Cetvel bırakılır (…) · Kısım kısaltılır (…) · Uç sıraya bastırılır (…)

    Cevabı göster

    2 – 3 – 1

  5. 5. Uzay boşluğunda ses neden yayılamaz?

    Cevabı göster

    Yayılmak için hava gerekir; uzayda hava yoktur.

  6. 6. Doğru (D) ya da yanlış (Y) yaz: I. Hızlı titreşim kalın ses çıkarır. (…) II. Gitarda ses tellerin titreşiminden çıkar. (…)

    Cevabı göster

    I. Y II. D

  7. 7. “Tiz” sözcüğünün anlamı hangisidir? A) İnce, yüksek (ses) B) Kalın, derin (ses) C) Çok yavaş

    Cevabı göster

    A) İnce, yüksek (ses).

  8. 8. Kerem’in eve giderken nesnelere dokunmasından ne anlıyoruz?

    Cevabı göster

    Meraklı olduğunu, öğrendiğini denemek istediğini.

  9. 9. Metnin ana fikri nedir?

    Cevabı göster

    Örnek: Ses, titreşimle oluşur ve bir ortam (hava) içinde yayılarak kulağımıza ulaşır.

  10. 10. Evinde hangi nesnelerin titreşerek ses çıkardığını gözlemleyebilirsin?

    Cevabı göster

    Öğrencinin kendi cevabı.

Sık sorulan sorular

  • Metin kaç sözcük?

    “Ses Nasıl Oluşur?” 211 sözcükten oluşuyor; 10 sorusu var. 4. sınıf düzeyinde bir metindir.

  • Cevapları nereden kontrol ederim?

    Her sorunun altındaki “Cevabı göster” bölümünü açın. Örnek cevap görünür. Önce kendi cümlenizle cevaplamanız, sonra kontrol etmeniz daha yararlıdır.

  • Yazdırılabilir hâli var mı?

    Evet. “Yazdırılabilir kâğıt” bağlantısı metni ve soruları A4 olarak, cevap anahtarıyla açar. Sınıfta dağıtmak için bu sürümü kullanın.

  • Akıcı okuma için nasıl kullanılır?

    Metin akıcı okuma sayfasında da açılır. Süre tutulur, dakikada okunan sözcük sayısı hesaplanır. Amaç başkasıyla yarışmak değil, kendi önceki okumanızdan daha akıcı olmaktır.

Aynı sınıfın diğer metinleri: 4. sınıf okuma metinleri. Haftalık pakette bu metinlerden biri var: haftalık çalışma paketi.