Okuyalım, süre tutalım

Bundan beş yüz yıl kadar önce haritalar, bugünkü gibi uydu görüntülerine bakılarak çizilmiyordu. Haritacılar, denizcilerin anlattıklarından, eski haritalardan ve kendi gözlemlerinden yararlanırdı. Yanlış çizilmiş bir harita gemileri tehlikeye sokabileceği için haritacılık hem bir sanat hem de bir bilimdi. İşte o dönemin en ünlü haritacılarından biri Piri Reis’ti.

Piri Reis, Gelibolu’da doğdu. Amcası Kemal Reis, o dönemin ünlü denizcilerinden biriydi. Küçük yaşta onunla birlikte gemilere bindi ve Akdeniz’in birçok limanını gördü. Denizde edindiği bilgileri hiç unutmadı; gördüğü koyları, adaları ve rüzgârları özenle not aldı.

Piri Reis, 1513 yılında bir dünya haritası çizdi. Haritayı çizerken eski haritalardan ve denizcilerden aldığı bilgilerden yararlandı. Sonra bunları ceylan derisi üzerine renkli boyalarla işledi. Haritada Atlas Okyanusu’nun iki yakasındaki kıyılar, yani Avrupa ile Afrika kıyıları ve Amerika’nın bir bölümü yer alıyordu. Pusula yönlerini gösteren çizgileri, gemileri ve hayvan resimlerini de haritanın üzerine yerleştirdi.

Bu harita uzun yıllar saray arşivinde kaldı. 1929 yılında İstanbul’daki Topkapı Sarayı’nda bulunduğunda bilim dünyasında büyük ilgi uyandırdı. Harita, o dönem için ne kadar ayrıntılı çizildiğini gösteriyordu. Harita bugün de Topkapı Sarayı Müzesi’nde saklanıyor.

Piri Reis ayrıca “Kitab-ı Bahriye” adlı bir kitap yazdı. Kitapta Akdeniz’in limanlarını, koylarını ve rüzgârlarını ayrıntılı biçimde anlattı, gemicilere yol gösterdi. Merak, sabır ve dikkat; bir haritacının en değerli araçları bunlardı.